Bieg jałowy zwiększa zużycie paliwa i liczbę nieproduktywnych motogodzin. Zobacz, jak oddzielić go od rzeczywistej pracy maszyny i obliczyć koszt na podstawie własnych danych.
Bieg jałowy maszyny budowlanej kosztuje więcej niż zużyte paliwo. Silnik nalicza motogodziny, zbliża sprzęt do kolejnego przeglądu i może zniekształcać ocenę wykorzystania floty. Aby określić rzeczywisty koszt, trzeba jednak najpierw oddzielić zbędny postój od produktywnej pracy wykonywanej bez przemieszczania maszyny.
W praktyce budowlanej brak ruchu nie zawsze oznacza przestój.
Koparka może wykonywać wykop, stojąc w jednym miejscu. Żuraw realizuje podnoszenie bez zmiany pozycji, a pompa lub podnośnik mogą napędzać urządzenie dodatkowe przy nieruchomym pojeździe. Sam zapis lokalizacji GPS nie wystarcza więc do uznania pracy silnika za nieproduktywną.
Za zbędny bieg jałowy można uznać sytuację, w której jednocześnie:
Do prawidłowej klasyfikacji potrzebne są informacje o czasie pracy silnika, ruchu maszyny oraz — zależnie od wyposażenia — obrotach, zużyciu paliwa albo aktywności urządzenia dodatkowego. Kontekst powinien potwierdzić operator lub kierownik budowy.
Najłatwiej zauważyć paliwo spalone podczas postoju, ale rachunek może obejmować kilka pozycji.
Każda godzina pracy silnika wymaga paliwa. Rzeczywiste spalanie na biegu jałowym zależy między innymi od rodzaju silnika, temperatury, obciążenia układów pomocniczych i stanu technicznego maszyny. Dlatego do kalkulacji lepiej użyć pomiaru z konkretnego urządzenia niż ogólnej wartości znalezionej w internecie.
W wielu maszynach okresowe czynności serwisowe są planowane według motogodzin. Jeżeli silnik pracuje bez wykonywania zadania, licznik nadal może zbliżać się do kolejnego przeglądu.
Caterpillar wskazuje, że bieg jałowy dodaje nieproduktywne godziny pracy silnika, zwiększa zużycie podzespołów i może wpływać na koszty napraw oraz przestoje. Producent zaleca jednocześnie dostosowanie harmonogramu obsługi do instrukcji konkretnej maszyny i warunków jej użytkowania. (Caterpillar)
Maszyna może mieć wysoką liczbę motogodzin, chociaż przez znaczną część dnia oczekuje na materiał, transport albo zakończenie poprzedniego etapu robót. Bez rozdzielenia pracy produktywnej i postoju trudno ocenić:
Dane telematyczne mogą pokazywać m.in. czas pracy, lokalizację, zużycie paliwa i czas biegu jałowego, pomagając wykryć sprzęt wykorzystywany zbyt intensywnie lub zbyt rzadko. (Caterpillar)
Celem monitoringu nie powinno być wyłącznie ocenianie operatorów. Dane często ujawniają problem organizacyjny: oczekiwanie na ciężarówki, materiał, tankowanie, pozwolenie na rozpoczęcie prac albo dostęp do kolejnego odcinka budowy.
W zależności od konfiguracji system może dostarczać:
GPS Guardian opisuje obsługę sygnałów związanych z biegiem jałowym i pracą urządzeń dodatkowych na stronie poświęconej systemom kontroli maszyn budowlanych. Dostępne metody pomiaru paliwa przedstawiono natomiast w materiale o kontroli paliwa.
Najpierw należy usunąć przyczynę przestoju, a dopiero później oceniać wynik operatora. Działania mogą obejmować:
Przykładowo Volvo CE stosuje w wybranych koparkach funkcje automatycznego obniżania obrotów, a opcjonalnie także wyłączenia silnika po określonym czasie bezczynności. Pokazuje to, że producenci sprzętu również traktują zbędny bieg jałowy jako obszar możliwej optymalizacji. (Volvo CE)
Pierwszym krokiem powinno być zebranie danych z dwóch tygodni, opisanie produktywnej pracy każdego typu maszyny i sprawdzenie kilku największych odchyleń. Dopiero później można ustalić cele, alerty i procedury.
Monitoring pomaga zamienić ogólne podejrzenie „maszyny za długo stoją” w konkretny wynik: liczbę godzin, litry paliwa, nieproduktywne motogodziny oraz miejsca, w których organizacja pracy wymaga poprawy.
Więcej przykładów zastosowania systemu zawiera artykuł Monitoring maszyn budowlanych – dlaczego warto się na niego zdecydować?.
To praca uruchomionego silnika bez produktywnego wykorzystania maszyny lub jej osprzętu. Brak ruchu GPS nie zawsze oznacza bieg jałowy, ponieważ część maszyn wykonuje zadania stacjonarnie.
Należy pomnożyć liczbę godzin zbędnej pracy silnika przez rzeczywiste spalanie na godzinę i cenę paliwa. Można też oszacować udział tych godzin w kosztach obsługi naliczanej według motogodzin.
Może wspierać jego wykrywanie na podstawie czasu pracy silnika, pozycji, ruchu oraz dodatkowych sygnałów. Dokładność klasyfikacji zależy od sposobu podłączenia urządzenia i dostępnych danych z maszyny.
Nie. Koparki, żurawie, pompy i inne urządzenia mogą wykonywać produktywną pracę bez przemieszczania się. Wynik powinien uwzględniać aktywność osprzętu i kontekst robót.
Jeżeli harmonogram obsługi jest oparty na motogodzinach, praca silnika na postoju może przybliżać kolejny termin serwisu. Szczegóły należy zawsze sprawdzić w instrukcji producenta konkretnej maszyny.
